De Surinaamse Startpagina

Tractoren kunnen omkantelen bij het bewerken van de padievelden. “Indien de padie in de regentijd wordt afgeoogst laat de combine grote sporen achter op het veld. Zulke grond kan geen droge bewerking krijgen. Om de grond zaaiklaar te maken, zijn er diepe gaten waarin de tractor moet rijden en soms komt vast te zitten. Om de tractor los te krijgen, geeft de bestuurder extra gas waardoor de tractor kantelbewegingen begint te maken, soms tot zeker 45 graden. Soms lukt dit en indien je pech hebt ben je er niet meer. Een andere mogelijkheid is dat de bestuurders houtblokken in de kooiwielen zetten en zo proberen eruit te komen. Dit is levensgevaarlijk”, legt Oemraw uit. Volgens hem is het lostrekken door een andere tractor de enige veilige oplossing om een vastgelopen tractor los te krijgen. Andersoortig zwaar materieel zou niet zo gevaarlijk zijn als de tractor. Oemraw waarschuwt bestuurders van een tractor om niet met natte voeten te rijden en liever blootsvoets. Bij het indrukken van de koppeling kunnen de voeten glijden wat een gevaar vormt. Hij adviseert dat er altijd een tweede persoon erbij is in geval er iets mocht gebeuren en er hulp nodig is.

Twee weken geleden overleed de 30-jarige Mahinder Madhan te Klein Henarpolder, nadat de tractor die hij bestuurde omkantelde en op hem viel. In oktober 2007 kwam Soekhradj Radjinderpersad in Saramacca ook te overlijden toen hij tijdens werkzaamheden met de tractor in een sloot terechtkwam. In september 2006 overleed een 29-jarige arbeider van een aannemingsbedrijf in de Rosebel Goldmines, te Brokopondo. Hij was bezig te werken op een heuvel in de Rosebelmijn toen de tractor kantelde en één van de wielen op zijn hoofd terechtkwam. Het ministerie van Arbeid, Technologische Ontwikkeling en Milieu (ATM), vraagt in haar terugblik op 2007 ook aandacht voor de ongevallen met tractoren, die geplaatst worden onder de noemer ‘arbeidsongevallen’.

Veel ongelukken blijken door ondeskundigheid te zijn ontstaan. “Je kunt niet zomaar achter het stuur van een tractor plaatsnemen zonder ervaring”, zegt Harinandan Oemraw aan dWT. Hij is voorzitter van de Surinaamse Padieboeren Associatie (SPBA) en tevens landbouwer in Nickerie. Ook hij is bezorgd om het aantal ongevallen met een tractor, die volgens hem met enige zorgvuldigheid voorkomen konden worden. De SPBA-voorman heeft ruim 50 jaar ervaring met het besturen van een tractor. “De tractor moet op de eerste plaats voorzien zijn van een goed dak, gemaakt van dik ijzer. Dit zal als dekking dienen voor de chauffeur indien het omkantelt.” Volgens hem is dat nog geen garantie je geen ongelukken krijgt; daarvoor is kennis van het veld en van besturing van de machine ook van belang. Niet alle tractorongelukken worden aan de politie gerapporteerd, waardoor er dus ook geen betrouwbare statistieken hiervan zijn.

De politie krijgt hooguit de gevallen met dodelijke afloop te horen, terwijl er veel momenten zijn waarbij tractorbestuurders ongelukken oplopen. Volgens onderinspecteur Sullivan Khodabaks uit Nickerie, voorziet de wet niet in politieoptreden tegen bestuurders van tractoren/zwaar materieel op particulier terrein. Een tractor op eigen terrein besturen is eigen risico. Ondernemers zijn ook zelf verantwoordelijk voor degenen die zij in dienst nemen. Voorzichtigheid blijft volgens Khodabaks wel een vereiste. Vooral als een tractorbestuurder zich op de openbare weg begeeft, waarvoor hij wel een geldig rijbewijs nodig heeft. Op de openbare weg begeven zich namelijk ook andere weggebruikers, voor wie een tractor zeer gevaarlijk kan zijn. Bij oudere tractoren wordt de aandrijving van de aftakas door middel van de enkelvoudige koppeling gelijktijdig met de aandrijving op de wielen ingeschakeld. Tegenwoordig hebben tractoren een doordraaiende aftakas. Dat wil zeggen dat als je de dubbele koppeling laat opkomen, eerst de aftakas wordt aangedreven. De wielen worden pas aangedreven wanneer je de koppeling wat verder laat opkomen. Het voordeel is dat het door de aftakas aangedreven werktuig al op toeren is voordat je de tractor in beweging zet en dat de machine blijft doordraaien bij stoppen of van versnelling veranderen. De meeste trekkers (oud en nieuw) hebben ook de mogelijkheid dat de aftakas niet in werking treed wanneer de koppeling wordt losgelaten. Het inwerking stellen van aftakas gebeurt dan onafhankelijk van de koppeling doormiddel van een hendel of draaiknop in de cabine van de trekker. (Hiermee kun je hem ook buiten werking stellen.) Tractors kwamen op aan het eind van de negentiende eeuw. Ze werden toen door stoommachines aangedreven.

In het begin van de twintigste eeuw werd overgeschakeld op verbrandingsmotoren; in Europa doorgaans op dieselmotoren en in Noord-Amerika ook veel op benzinemotoren, welke vaak ook geschikt zijn om op petroleum te rijden. Petroleum heeft een veel hogere ontstekingstemperatuur dan benzine. Daarom kan je dit soort tractoren, als de motor koud is, alleen maar starten op benzine. Je mag pas op petroleum overschakelen als de motor op temperatuur is. Wil je de tractor uitzetten, dan moet je vroegtijdig overschakelen op benzine, om later weer te kunnen starten met een koude motor. Moderne tractoren zijn voorzien van een veiligheidskooi die de inzittende(n) beschermt wanneer de tractor kantelt (dit is een wettelijke verplichting). Zonder deze beveiliging kan iemand onder de tractor bekneld raken en door het gewicht ervan ernstig letsel oplopen.